Karabağ’daki Son Durum ve Barış İhtimali

Dağlık Karabağ savaşında yenilgiye uğrayan Ermenistan’da sular durulmuyor. 10 Kasım 2020 tarihinden başlayan olaylar kapsamında siyasi ve askeri irade, bedel ödeme konusunda paslaşmaya devam etmektedir. Son olarak ordu, Başbakan Nikol Paşinyan’ın istifasını istemişti. Azerbaycan’la yapılan ve Erivan’daki siyasi krizi darbe ortamına kadar tırmandıran anlaşmanın ardından Paşinyan, Genelkurmay Başkanı’nı görevden almış, ancak bu talep Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan tarafından kabul edilmemişti. Paşinyan, bir kez daha yeni Genelkurmay Başkanı atayacağını açıklarken, buna karşılık ordu yine istifa talep etmektedir. Karabağ’ı yeniden işgal etme planları eşliğinde yönetim değişmeden süreç aynı şekilde devam edecek gibi görünmektedir.

Azerbaycan ise savaş sonrasında elde ettiği başarı ile çatışmanın tarihe kavuştuğu düşünmektedir. Bu kapsamda Ermenistan’ın işgalinden kurtarılan bölgelerdeki imha edilmiş köy, şehir ve altyapının yeniden imarına başlamış ve kültürel anıtları korumaya almıştır. Ermenistan’ın işgalinden halan 10 bin km’den fazla kullanılamaz alan söz konusudur. Kırmızı Pazar, bu bölgelerden biridir.

Kırmızı Pazar, Azerbaycan’ın Hocavend ilçesine bağlı bir kasabadır. Bölge Ermenistan ordusu tarafından 2 Ekim 1992 tarihinde işgal edilmişti. İşgal döneminde Ermeniler tarafından Kırmızı Pazar’a Suriye Halk Cephesi terörist grubu konuşlandırılmıştı. Bu ayrıntı bile sürecin sınırlarının sadece Ermenistan ve Azerbaycan ile kısıtlı olmadığını kanıtlamaktadır. Yine burada Türkiye ve Azerbaycan beraberliğinin anlamı ve önemi ortaya çıkmaktadır.

Karabağ savaşı süresince Ermenistan, Azerbaycan’ı dışarıdan silahlı gruplar getirmekle suçlamaktaydı. Fakat Ermenistan’ın PKK ile işbirliği, dışarıdan getirdiği teröristler yakın günlerde Ermenistan sağlık Bakanlığı tarafından ifşa edildi. Ermenistan Sağlık Bakanlığı ülkede halen sahibi çıkmayan 248 cesedin morglarda bekletildiğini açıkladı. Ermeni ailelerin ölülerini teslim aldığını ve aradan geçen dört aylık süreye rağmen bekletilen cansız bedenlerin ciddi bir problem teşkil ettiği bilgisini paylaşılırken, Ermeni medyası, bu cansız bedenlerin ülke dışından gelen militanlara ait olduğunu yazdı. PKK’lı teröristlerle birlikte bu getirilen bu gruplar, Ermenistan ordusuna ait üniformalarını giyerek ile Azerbaycan’a karşı savaşmıştır. Ermenistan 44 günlük savaş sürecinde altı binden fazla kayıp verdi ve bu kayıpların 1,600’dan fazlası Ermenistan dışından gelen militanlara aittir.

Kırmızı Pazar bölgesindeki tahliye süreci, Rus barış gücü komutanı Korgeneral Rustam Muradov ve Ermeni milli güvenlik servisi temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Şuşa’ya ulaşım için ana yolun Kırmızı Pazar’la birlikte Azerbaycan ordusuna teslim edilmesi hazırlıkları sürmektedir. Azerbaycan ordusu savaştan sonra Şuşa’ya ulaşım için bu yolu kullanmaktaydı. Dolayısıyla bu güzergahın hala yenilgiyi kabullenmeyen ve yeni savaş iddialarını gündeme getiren Ermeni ordusunun kontrolünde olması çeşitli sorunlara neden olmaktaydı. Yolun tesliminden kısa süre sonra Azerbaycanlı mülteciler de Kırmızı Pazar bölgesine geri dönecektir. Bu gelişme ile birlikte Şuşa’ya ulaşım kolaylaşmaktadır. İki merkez arasındaki mesafe 35 km’dir ve Ermenilerin Hocavend ile ana bağlantısının önemli kısmı Azerbaycan ordusunun kontrolüne geçmiştir.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de Ermenistan ile Azerbaycan arasında iletişim hatlarının açılması için müzakere sürecinin, 10 Kasım’da imzalanan bildirinin bir parçası olduğunu belirtmektedir. Ermenistan taraf olursa, bu açılım diğer birçok alanda potansiyel işbirliğine yol açabilir. Barışın tek taraflı değil, tamamen sağlanması amacıyla iletişimin açılması bölgedeki tüm ülkelerin yararına olacağı çeşitli uzmanlarca ve özellikle Türkiye’deki üst düzey siyasilerce dile getirilmektedir. Bölgesel işbirliğine yeni dinamikler kazandırarak ve ilişkilerin yeniden yapılandırarak yeni fırsatlar yaratılması söz konusudur. Ancak Ermenistan tarafı hala savaş sonrası ortaya çıkan ve uluslararası hukuka uygun olan yeni düzeni kabullenmek istememektedir. Aliyev, Ermenistan ile yapılan anlaşmanın ardından Karabağ’da çatışma döneminin kapandığını açıklasa da bağımsız gözlemciler bölgedeki çatışmanın kalıcı barıştan uzak olduğunu ve ileri süreçte yeni çatışmaların yaşanabileceğini belirtmektedir.

Ermenistan’ın Azerbaycan’a karşı Üçüncü Karabağ Savaşına hazırlandığı söylentileri dolaşıyorken, zaman zaman farklı bölgelerden ufak çaplı saldırı girişimleri de yaşanmaktadır. Ermenistan’da intikam çağrıları yükselirken, kısa süre önce Ermeni ordusu savaşa ne düzeyde hazırlıklı olduğunu test etmek için 7500 askerle tatbikata başlamıştır. Bunun karşısında ise Azerbaycan ordusu yapılacak her hangi hamleye tam hazırlıklı olarak beklemektedir. Ayrıca Azerbaycan ordusu elde ettiği zaferin verdiği moralle hareket ederken, ordu çeşitli verdiği kayıpları gidermektedir.

Ermenistan iç siyasetinde bölgedeki gelişmeleri kabullenmeyen önemli bir kesim bulunmaktadır. Bununla birlikte özellikle yurtdışındaki Ermeni diasporası yapılan anlaşmayı ve alınan sonucu kabul etmemektedir. İzlediği politikalar ve geliştirdiği söylemler ile Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan arasında kurulması muhtemel ilişkilere zarar vermekle birlikte Ermenistan’da yaşayan Ermenileri de düşünmediği görülmektedir. Neticede diasporanın Ermenistan’daki Ermenilere çatışma ve kandan başka bir şey vaat etmediğini söylemek mümkündür. Kafkasya bölgesi, bir barış sürecine hazırdır. Lakin hem Ermenistan’ın hem de Ermeni diasporasının söylemlerini ve politikalarını gözden geçirmesi gerekmektedir. Azerbaycan’ın Ermenistan’dan tek beklentisi uluslararası hukuka uygun hareket etmesidir.

Total
2
Shares
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Previous Article

RUM DİASPORASININ TÜRKİYE ALEYHİNE FAALİYETLERİ

Next Article

Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer, Aydınlanmanın Diyalektiği

Size daha iyi bir deneyim sunmak için websitemizde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için Gizlilik Poltikası sayfamızı ziyaret edin.